Als je afgaat op de berichtgeving in de ICT dan wordt 2010 het jaar van de eReader. In plaats van een plaats van een papieren boek of tijdschrift neem je straks een leesplankje mee om onderweg wat te kunnen lezen. Twee jaar geleden vervulde Amazon.com een voortrekkersrol met het uitbrengen van de Kindle in Amerika. Gelijktijdig kwamen in Nederland producten als de iLiad beschikbaar. Nu buitelen op een tentoonstelling over consumentenelektronica in Las Vegas alle leveranciers over elkaar heen om hun eReader onder de aandacht te brengen. Aanleiding voor alle ophef zijn geruchten dat Apple, kampioen in innovatie, binnenkort een eigen ‘tablet’ zal uitbrengen.
Waarom papier?
Het einde van papier is al vele malen voorspeld, denk aan het ‘papierloze kantoor’. Tot nu toe is dat er niet van gekomen. Aanvankelijk heeft de komst van de PC juist tot meer papiergebruik geleid.
Er zijn duidelijke redenen waarom mensen liever van papier lezen dan van een beeldscherm: kwaliteit, draagbaarheid, organisatie. Bij de kwaliteit gaat het om zaken als beeldscherpte, contrast en kleurdiepte. Laten we eerlijk zijn, de flikkerende CRT-schermen die nog niet zo lang geleden op onze bureaus stonden waren geen pretje om vanaf te lezen. En het waren logge dingen, even het apparaat meenemen om de tekst te lezen waar het jou uitkomt was er niet bij.
Minstens zo belangrijk is de organisatie van ons werk. Een papier op de linker stapel betekent dat je het nog moet lezen. Een klus die belangrijk is maar waar je eigenlijk tegenop ziet leg je boven op. Als een artikel in een tijdschrift je aanspreekt dan scheur je het uit en geef je het knipsel door. Het zijn fysieke handelingen die in de loop van de tijd zo gegroeid zijn, waar je je maar deels van bewust bent maar het zou je leven flink opschudden als je het ineens anders moet doen. Het zou dus wel zo fijn zijn als het papier nog even mag blijven.
Betere schermen
De kwaliteit van beeldschermen is de afgelopen jaren flink vooruit gegaan, evenals de draagbaarheid. Of het nu het scherm van mijn laptop is of die van mijn mobiele telefoon, ik kan er prima van lezen. Beeldscherpte, contrast en kleurdiepte zijn net zo goed als van drukwerk, tien jaar geleden was dat echt anders. Het idee dat ik tien jaar geleden van het scherm van mijn mobiele telefoon zou lezen is echt belachelijk: daar pasten net vier woorden op. Van mijn laptop kon wel maar was toch relatief onhandig, het ding was zwaar en het duurde een eeuwigheid om hem op te starten en weer af te sluiten.
Een van de eerste dingen die ik rechtstreeks van het scherm ging doen was het lezen en beantwoorden van email. Onderweg gebruikte ik daarvoor mijn laptop, ik zorgde er voor dat ik van tevoren mijn Outlook gesynchroniseerd had en kon zo mooi een treinreis gebruiken om door mijn ongelezen mail heen te komen. Er waren mensen die hetzelfde deden met een stapeltje geprinte mail, dan kon naderhand een secretaresse de gemaakte krabbels tot antwoorden verwerken en kreeg de afzender een onbegrijpelijke reactie terug. Tegenwoordig is het ook voor managers hip om een Blackberry te hebben en kunnen secretaressen nuttiger werk doen.
Nieuws lezen
Sinds ik een iPhone heb ben ik, tot mijn verbazing, ook nieuws van het scherm gaan lezen. Ik had nooit verwacht dat een zo klein apparaatje geschikt is om van te lezen maar het is prima te doen. Hij is net zo breed als een krantenkolom en die kun je ook prima lezen. Vervolgens bleek het makkelijk in nieuws tussen mijn iPhone en computer te synchroniseren. Ik pak de iPhone als ik snel iets wil scannen of onderweg ben, de laptop als ik me ergens uitgebreider in wil verdiepen.
Tot mijn verrassing heb ik ook thuis soms de neiging aan het scherm de voorkeur te geven boven bedrukt papier.
Voordelen van het scherm
Redenen waarom ik lezen van een scherm prettiger vind:
- actualiteit, via het scherm kun je direct de nieuwste artikelen en de laatste stand van zaken zien
- schoon, geen last meer van de zwarte vingers die je krijgt van het lezen van een krant
- gewicht, boeken kunnen best wel zwaar zijn
- woordenboek, hoe vaak komt het niet voor dat ik in een gedrukt medium even op een woord wil klikken om de betekenis te achterhalen…
- referenties, als naar een andere bron wordt verwezen kun je gelijk doorklikken of nazoeken wat anderen er van vinden
- delen en archiveren, het lijkt zo makkelijk om het papier te bewaren of een kopietje te maken. Maar het artikel een ster geven, de link opslaan of doorsturen is nog veel gemakkelijker.
- overzicht, dit is de meest verrassende. In het begin word je duizelig van de filter, sorteer en zoekfuncties die op een computer zitten, maar als je er mee kunt werken zijn het krachtige instrumenten. Op een dag zit je door de krant te bladeren met de gedachte van ‘wanneer komt nou dat artikel waarin ik echt geïnteresseerd ben?’ of ‘waar staat nou dat artikel dat ik nog wilde lezen?’
Het geeft mij een ambivalente houding, eigenlijk zijn de voordelen toch wel groot en vallen de nadelen steeds verder weg. Maar gevoelsmatig wil ik toch ook niet zomaar van papier af.
De leveringsketen
Of – en hoe snel – het wat gaat worden met de eReader hangt niet alleen van de kwaliteit van het apparaat zelf af. Het succes hangt van de hele leveringsketen af: hoe de copyrights geregeld zijn van de boeken en tijdschriften die je wilt lezen, hoe je betaling kunt regelen, hoe je een mobiele dataverbinding maakt. Het is juist in het organiseren van de leveringsketen dat Apple in het verleden erg goed is gebleken, zowel de iPod als de iPhone blinken hier in uit. Dit verklaart de enorme opwinding over de geruchten. Volgens deze zelfde geruchten zou de aankondiging op 27 januari plaatsvinden. Binnenkort weten we meer.