Bij de spoorwegen is ketensynergie een “big issue”. Scheiding tussen exploitatie en infrastructuur is en blijft een omstreden thema. Die scheiding is er in Nederland en op zich wil niemand er op korte termijn van af, vooral om “gedoe” met weer nieuwe reorganisaties te vermijden. Maar het blijft een gangbare mening dat het voor de optimalisatie van het geheel beter zou zijn alles in één bedrijf onder te brengen. Dit maakt het leuk te kijken hoe dit soort ketendiscussies nou in andere sectoren verloopt.
De telecom kent een fel bevochten scheiding van hardware en dienstverlening. Vroeger betrok je zowel telefoontoestel als telefoontikken van “PTT Telecommunicatie”. PTT bezwoer dat die samenhang “noodzakelijk” was en voorspelde hel en verdoemenis als de wetgever iets anders afdwong. Maar de wetgever kwam met iets anders en dus kunnen we nu op onze GSM van telefoonabonnement wisselen door er een andere SIM-kaart in te zetten.
Mobieltjes kunnen steeds meer. Je zou dus zeggen dat die scheiding goed is. Dan kunnen hardware fabrikanten coole nieuwe apparaatjes ontwikkelen zonder de last mee te torsen van logge telecom bedrijven die alleen maar snappen hoe je telefoontikken moet verkopen.
Begin dit jaar presenteerde Steve Jobs de lang verwachte iPhone. Alle recenties zijn het er over eens: het is een prachtig apparaat dat laat zien hoe veel er mogelijk is als je de ontwikkeling aan vrijdenkers over laat.
Ik was verbaasd toen Steve Jobs in diezelfde presentatie ineens de directeur van AT&T (de voormalige Amerikaanse staatstelefoonmaatschappij) op het podium toverde. Het hippe en innovatieve Apple samen met log ex-staatmonopolie? En dan ook nog eens een keer de hele keten willen beheersen terwijl juist de vrije marktwerking voor innovatie zorgt? Maar ja, Steve is een idool dus ik dacht dat hij er wel een goede reden voor zou hebben. Zou hij onverwachte nieuwe synergie tussen telefoon en tikken ontdekt hebben?
Inmiddels zijn we driekwart jaar verder en er beginnen zich interessante taferelen voor te doen. Allereerst blijkt de iPhone inderdaad zijn belofte als begerenswaardig gadget waar te maken.
Ten tweede blijkt de hele hackers gemeenschap zich te storten op het openbreken van de iPhone. Met name de SIM-lock moet er af. Binnen Amerika om van de hoge tarieven van AT&T af te komen, buiten Amerika omdat de iPhone daar nog helemaal niet verkrijgbaar is en de consumenten gevoelig zijn voor de lokroep van de iPhone.
Ten derde lijken de onderhandelingen met telecom aanbieders in Europa een stuk lastiger te gaan dan in Amerika. Het duurde eindeloos voor er iets bekend gemaakt werd. Engeland en Duitsland hebben een contract, wederom met logge ex-staatsbedrijven. In Frankrijk is een aankondiging op het laatste moment niet doorgegaan.
Ondertussen blijkt de enige keten synergie die Apple in zijn iPhone gestopt heeft de visual voicemail te zijn. Mooie feature maar niet genoeg om de marktordening overhoop te gooien.
Wat blijkt? Europa heeft uitgebreide ervaring met SIM (un)locks. Hier is de strijd op technisch en juridisch vlak uitgebreid gestreden (denk aan de unlock stalletjes op de markt) met als resultaat dat tikken en telefoons vrij effectief van elkaar zijn los gemaakt.
Maar Amerika kent deze hele SIM (un)lock cultuur (nog) niet. Want GSM is in Amerika maar één van de technische standaarden. Je telefoon is gebonden aan een technische standaard en dus is het helemaal niet mogelijk je toestel naar een andere provider over te laten zetten.
Toen Jobs zijn iPhone in de markt zette dacht hij uiteraard te kunnen profiteren van het wereldwijde bereik van de GSM standaard maar hij baseerde zijn strategie op hoe de Amerikaanse markt in elkaar zat: namelijk met een sterke technische binding tussen telefoon en provider. Hij is zich niet bewust geweest van de taferelen die zich rund de SIM (un)lock stalletjes hebben afgespeeld op de Europese markten. Met als gevolg dat deze taferelen zich nu in de Apple hackers wereld herhalen.
De Europese telecom providers kennen natuurlijk wel het klappen van de zweep. Dus het is begrijpelijk dat een bedrijf als Vodaphone geen zin had in de voorwaarden van Apple om een contract voor de hele Europese markt te tekenen. Dus daarom komen de Europese contracten zo moeizaam van de grond…
Het lijkt er op dat Apple met het miskennen van SIM unlocks een serieuze misser heeft gemaakt. Maar Steve Jobs staat ook bekend om zijn vermogen fouten te herstellen. Dus er ontspint zich drama op hoog niveau: wat doet Apple? Wat doen de hackers?
En tenslotte: innovatief Amerikaans bedrijf leert in Europa wat vrije marktwerking is. Wie had dat nou ooit kunnen denken?